Ngày Quốc khánh 2/9/1945 – Bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử dân tộc Việt Nam

Ngày 2 tháng 9 năm 1945 là một mốc son chói lọi, một bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Vào buổi sáng lịch sử tại Quảng trường Ba Đình, trước hàng chục vạn đồng bào và nhân sĩ trí thức, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã long trọng đọc “Tuyên ngôn độc lập”, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á. Từ đây, dân tộc Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới: độc lập, tự do và làm chủ vận mệnh của mình.

Ngày Quốc khánh 2/9/1945 không chỉ có ý nghĩa trọng đại đối với nhân dân Việt Nam mà còn là nguồn cổ vũ to lớn đối với phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới. Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua, giá trị lịch sử và tinh thần bất diệt của ngày 2/9 vẫn còn nguyên vẹn, trở thành niềm tự hào và sức mạnh để dân tộc Việt Nam tiến lên trên con đường xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ hội nhập.

1. Bối cảnh lịch sử trước ngày 2/9/1945

Để hiểu được ý nghĩa to lớn của ngày Quốc khánh, cần nhìn lại bối cảnh lịch sử trước đó.

 Việt Nam dưới ách thống trị thực dân Pháp

Từ năm 1858, khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược Đà Nẵng, đất nước Việt Nam rơi vào vòng nô lệ. Gần 100 năm, dân tộc ta phải chịu cảnh lầm than, mất nước, nhân dân sống dưới sự bóc lột tàn bạo về kinh tế, áp bức về chính trị và nô dịch về văn hóa. Người dân mất ruộng đất, phải làm thuê, nộp sưu cao thuế nặng, đời sống đói khổ.

Chế độ thực dân – phong kiến kìm hãm mọi quyền tự do dân chủ. Bao phong trào đấu tranh yêu nước, từ Cần Vương, Đông Du đến Duy Tân, Yên Thế… đều thất bại do thiếu đường lối đúng đắn và tổ chức lãnh đạo chặt chẽ.

Nhật đảo chính Pháp, nhân dân kiệt quệ

Năm 1940, phát xít Nhật vào Đông Dương, nhân dân Việt Nam rơi vào cảnh “một cổ hai tròng”: vừa chịu ách thống trị Pháp, vừa bị phát xít Nhật vơ vét tài nguyên, bắt dân nhổ lúa trồng đay phục vụ chiến tranh.

Tháng 3/1945, Nhật đảo chính Pháp, độc chiếm Đông Dương. Chính quyền bù nhìn Trần Trọng Kim được dựng lên nhưng không thể cứu vãn tình hình. Nạn đói khủng khiếp năm 1945 đã cướp đi sinh mạng của hơn 2 triệu người dân Việt Nam, tạo nên sự phẫn nộ tột cùng trong xã hội.

 Vai trò lãnh đạo của Đảng và chủ tịch Hồ Chí Minh

Trong bối cảnh ấy, Đảng Cộng sản Đông Dương, dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã đề ra đường lối cách mạng đúng đắn: giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu. Phong trào cách mạng phát triển mạnh mẽ, Mặt trận Việt Minh ra đời, tập hợp mọi tầng lớp nhân dân đứng lên đánh Pháp, Nhật, giành lại độc lập.

Những cao trào kháng Nhật cứu nước bùng nổ khắp nơi, tạo tiền đề cho cuộc Cách mạng Tháng Tám 1945 thành công vang dội.Cách mạng Tháng Tám 1945 – Tiền đề cho ngày 2/9

Tháng 8/1945, khi phát xít Nhật đầu hàng quân Đồng minh, tình thế cách mạng chín muồi. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân cả nước đồng loạt nổi dậy giành chính quyền.

Ngày 19/8/1945, Hà Nội khởi nghĩa thắng lợi.

Tiếp đó, phong trào lan rộng ra cả nước, Huế giành chính quyền ngày 23/8, Sài Gòn ngày 25/8.

Trong vòng 15 ngày, chính quyền về tay nhân dân cả nước.

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám đã đập tan xiềng xích nô lệ gần 100 năm của thực dân Pháp và hàng chục năm thống trị của phát xít Nhật, mở ra một kỷ nguyên mới cho dân tộc Việt Nam.

Ngày 25/8/1945, Vua Bảo Đại thoái vị, trao ấn kiếm cho Chính phủ lâm thời, chấm dứt chế độ phong kiến hàng ngàn năm.

Chính từ thắng lợi này, ngày 2/9/1945 – ngày khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – đã trở thành bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử dân tộc.

2. Ngày 2/9/1945 – Bản Tuyên ngôn độc lập tại Quảng trường Ba Đình

Sáng ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), hơn 50 vạn đồng bào từ khắp nơi đổ về dự lễ Tuyên ngôn độc lập. Không khí rực rỡ cờ đỏ sao vàng, vang dậy tiếng hô “Độc lập! Tự do!”.

Trong tiếng hô vang dậy của hàng vạn con người, Chủ tịch Hồ Chí Minh xuất hiện, trang nghiêm, giản dị trong bộ kaki bạc màu. Người thay mặt Chính phủ lâm thời đọc bản Tuyên ngôn độc lập bất hủ.

Trong bản Tuyên ngôn, Người khẳng định:

“Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc.”

Người long trọng tuyên bố:

“Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.”

Khoảnh khắc ấy, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chính thức ra đời, đánh dấu sự trở lại bản đồ thế giới của một dân tộc kiên cường.

3. Ý nghĩa lịch sử to lớn của ngày Quốc khánh 2/9/1945

 Đối với dân tộc Việt Nam

Chấm dứt ách thống trị gần 100 năm của thực dân, phong kiến.

Mở ra kỷ nguyên mới: kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Khẳng định quyền làm chủ đất nước của nhân dân.

Đặt nền móng cho sự nghiệp kháng chiến và xây dựng đất nước sau này.

 Đối với phong trào cách mạng thế giới

Tuyên ngôn độc lập của Việt Nam vang dội khắp năm châu, trở thành nguồn cổ vũ mạnh mẽ cho các dân tộc thuộc địa ở châu Á, châu Phi, Mỹ Latin vùng lên đấu tranh giành độc lập.

Khẳng định tinh thần thời đại: không dân tộc nào có quyền áp bức dân tộc khác.

Đối với lịch sử hiện đại

Khẳng định vai trò lãnh đạo tài tình của Đảng và Hồ Chí Minh.

Đặt nền móng xây dựng Nhà nước kiểu mới – Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.

Là tiền đề cho thắng lợi trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, giành độc lập trọn vẹn cho dân tộc.

Những thành tựu sau ngày 2/9/1945

• Chính quyền non trẻ đã vượt qua muôn vàn khó khăn: “giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm”.

• Lãnh đạo nhân dân tiến hành kháng chiến chống thực dân Pháp (1946–1954), làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

• Tiếp tục kháng chiến chống Mỹ, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước năm 1975.

• Từ đó, cả nước đi lên con đường xây dựng và đổi mới, đạt được nhiều thành tựu to lớn về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, hội nhập quốc tế.

3. Kỷ niệm ngày Quốc khánh 2/9 trong đời sống hiện nay

Ngày 2/9 hằng năm trở thành ngày lễ trọng đại của dân tộc. Toàn dân tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh, các anh hùng liệt sĩ, ôn lại truyền thống hào hùng của cha ông.

Hoạt động kỷ niệm thường bao gồm:

• Lễ mít tinh, diễu hành, bắn pháo hoa.

• Treo cờ đỏ sao vàng trên khắp phố phường, làng quê.

• Tham quan các di tích lịch sử, bảo tàng cách mạng.

• Tổ chức sinh hoạt chính trị, giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ.

Đây cũng là dịp để mỗi người dân Việt Nam tự hào về lịch sử dân tộc, củng cố niềm tin và trách nhiệm xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

3. Ngày Quốc khánh 2/9 – Bước ngoặt vĩ đại, niềm tự hào dân tộc

Ngày 2/9/1945 không chỉ là sự kiện khai sinh ra nước Việt Nam mới mà còn là biểu tượng bất diệt của ý chí độc lập, tự do của dân tộc ta.

Từ bước ngoặt vĩ đại này, Việt Nam đã đi qua những chặng đường gian khổ nhưng oanh liệt, từ kháng chiến trường kỳ đến xây dựng, đổi mới và hội nhập quốc tế. Ngọn lửa của ngày Quốc khánh 2/9 sẽ mãi mãi thắp sáng niềm tự hào dân tộc, hun đúc sức mạnh để thế hệ hôm nay và mai sau tiếp bước cha ông.

4. Kết luận

Ngày Quốc khánh 2/9/1945 là dấu mốc lịch sử vĩ đại, ghi dấu sự hồi sinh của dân tộc Việt Nam sau gần một thế kỷ nô lệ. Sự kiện ấy không chỉ mở ra kỷ nguyên độc lập tự do cho dân tộc ta mà còn góp phần cổ vũ mạnh mẽ phong trào cách mạng thế giới.

Hơn 79 năm đã trôi qua, tinh thần bất diệt của ngày 2/9 vẫn nguyên vẹn giá trị. Mỗi thế hệ người Việt hôm nay và mai sau cần ghi nhớ, trân trọng và phát huy truyền thống quý báu ấy, để xây dựng một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, sánh vai cùng cường quốc năm châu như Bác Hồ hằng mong ước.